خير دنيا و آخرت با دانش است و شرّ دنيا و آخرت با نادانى.                                                            طلب دانش بر هر مسلمانى واجب است. خداوند جويندگان دانش را دوست دارد.                                                          فضاى هر ظرفى در اثر محتواى خود تنگ‏تر مى‏شود مگر ظرف دانش كه با تحصيل علوم، فضاى آن بازتر مى‏گردد.                                                           زكات دانش، آموزش به كسانى كه شايسته آن‏اند و كوشش در عمل به آن است.                                                            بهترين علم آن است كه مفيد باشد.                                                            هر كس براى خدا دانش بياموزد و به آن عمل كند و به ديگران آموزش دهد، در ملكوت آسمانها به بزرگى ياد شود.                                                            و گويند: براى خدا آموخت و براى خدا عمل كرد و براى خدا آموزش داد.                                                           به راستى كه دانش، مايه حيات دل‏ها، روشن كننده ديدگان كور و نيروبخش بدن‏هاى ناتوان است.                                                                  از حقيقت ايمان اين است كه حق را بر باطل مقدم دارى، هر چند حق به ضرر تو و باطل به نفع تو باشد و نيز از حقيقت ايمان آن است كه گفتار تو از دانشت بيشتر نباشد.                                                                            آگاه باشيد كه دانش آينده، اخبار گذشته و درمان دردهايتان و نظم ميان شما در قرآن است.                                                                   انسان بلند مرتبه چون به فهم و دانايى رسد، متواضع مى شود.                                                                      علم گنج بزرگی است که با خرج کردن تمام نمی شود.                                                                      علم میراث گرانبهائی است و ادب لباس فاخر و زینتی است و فکر آئینه ای است صاف.

کتاب از کلمه تا کتاب

az-keleme-ta-ketabاز كلمه تا كتاب را راهى طولانى است. اين مسافت را فقط با مَركب دانش و اطّلاعات گسترده نمى‏توان پيمود، بلكه به وسيله‏اى ديگر نيز نياز است: ادبيّات و بلاغت. تصوّر برخى اين است كه فقط به مدد سعه معلومات مى‏توان با كلمه، كتاب ساخت؛ امّا تجربه دلالت دارد كه بدون ادبيّات نمى‏توان اثرى مؤثّر و خوشخوان و ماندگار فراهم آورد. كتاب حاضر وقف اين موضوع است و در آن، علاوه بر تكيه و تأكيد بر عنصر علمى كتاب، جنبه ادبى و زبانى آن را نيز مطمح نظر قرار مى‏دهد و خواننده را زبان‏آگاه مى‏كند. راست اينكه براى بسيارى از نويسندگان دينى، گو اينكه به فارسى مى‏نويسند، سرنوشت اين زبان و امكانات و مقتضيات و آفتهاى آن مطرح نيست. هرگز زبان‏آگاه نيستند و حسّاسيّت ادبى ندارند و حاشا كه «قند پارسى» در آثارشان حلاوتى داشته باشد.
در اين كتاب، اين جريان نقد و دادِ زبان فارسى داده شده و بر اين نكته تأكيد رفته است كه چگونگى عرضه هر فكر، كمتر از خود آن فكر نيست و تحرير، چون تحرّى، مهم است. موضوع ديگر اين كتاب، پديده انتشارات دينى است و كتابهايى كه به لحاظ علمى، سست و ضعيف است و در اين عرصه، بسيار منتشر مى‏شود و انحطاط مى‏آورَد. در اين موضوع نيز جامعه دينى ما آنقدر  كه به انحراف حسّاس است، به انحطاط حسّاس نيست. از كوچكترين اشتباهى، به دستاويز مبارزه با انحراف، اغماض نمى‏شود، ولى از خيل آثار عوامانه و مبتذل و منحط، چشمپوشى مى‏شود. كتاب حاضر به نقد اين جريان نيز اختصاص دارد و نويسنده آن، نزديك به پنجاه سال پيش در آغاز كتاب سرود جهشها (ص 15)، چنين تنبّه داده بود: اى اشخاص! از اين همه ابتذالكارى در كار تبليغ دين و نوشتن كتابهاى مذهبى و اظهار آنچه را شعائر مى‏پنداريد، دست برداريد و تا اين همه آسيب مرسانيد. و اى فاضلان! اگر هستيد، ديده بماليد و به نظارت برخيزيد كه روز ديگر دير است. و بر برج و باروى خردها و روانها و انديشه‏ها نگهبانى كنيد و بگوييد كاسبان، كسب ديگرى پيدا كنند كه مى‏توانند، و دست از جان دين و حقايق آن و روايات و شهيدان بردارند.
اين كتاب، گزيده‏اى است از آثار شيخنا الاستاد محمّد رضا حكيمى، در باره كتاب و ادبيّات و انتشارات دينى. اشارات و تنبيهاتِ دانشورى است دردآشنا و زمان‏آگاه كه نيم قرن بر «برج و باروى خرد و روانها و انديشه‏ها» نگهبانى مى‏كند و كلمه و كتاب را پاس مى‏دارد و آن را به كمال مى‏خواهد. اين گزيده به پيشنهاد خيلِ دوستدارانِ حضرت استاد، براى اينكه فايده‏اش بيشتر شود و همگان از آن بهره‏مند گردند، فراهم آمده است.
محمّد اسفنديارى